Nhà đầu tư không mặn mà
Trong cuộc họp báo mới đây, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Hữu Hào cũng đã phủ nhận việc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) không phát huy tối đa công suất của các nhà máy nhiệt điện do giá thành cao dẫn đến thiếu điện và phải cắt điện luân phiên.
Trong những ngày nắng nóng vừa qua, mỗi ngày EVN phải bù lỗ 120 tỷ đồng để phát huy tối đa công suất của các nhà máy nhiệt điện (chạy than và chạy dầu FO). Thậm chí, EVN đã phải chấp nhận lỗ, để sử dụng tối đa công suất của các nhà máy nhiệt điện chạy dầu như Nhà máy Điện Cà Mau, Nhơn Trạch… để phát điện phục vụ nhu cầu sản xuất và công nghiệp. Trong khi đó nhiều nhà hàng, khách sạn cũng không dám sử dụng máy phát điện để phục vụ mục đích kinh doanh thiết thực của chính mình, do giá thành cao gấp 4 lần so với sử dụng điện lưới quốc gia.
Theo ông Đậu Đức Khởi, Phó Tổng giám đốc EVN: Trong thời điểm thiếu điện vừa qua, EVN đã phải tăng mua điện từ Trung Quốc, nhưng nếu giá năm kia là 4,5 cent/kWh, thì hiện tại giá là 4,8 cent/kWh, tính cả thuế chi phí vận hành khoảng 1.500 đồng/kwh, mua 17 triệu kWh mỗi ngày cũng đồng nghĩa với lỗ 5,1 tỷ đồng mỗi ngày. Giá điện thấp khiến 17 năm qua không có nhà đầu tư nước ngoài nào vào thị trường điện (trừ hai nhà máy nhiệt điện BOT Phú Mỹ 2.3).
Theo tiến độ được duyệt của các nguồn điện mới trong tổng sơ đồ VI, đến hết năm 2009, tổng công suất đặt của toàn hệ thống phải đạt 21.062MW, tuy nhiên trên thực tế chỉ đạt 18.400MW, trong đó một số dự án quan trọng như nhiệt điện Hải Phòng, Quảng Ninh, Mạo Khê, thuỷ điện Đồng Nai 3… có tiến độ bị chậm so với quy hoạch đến gần 2 năm. Một phần do cơ chế chỉ huy, điều hành còn nhiều vấn đề, kém hiệu quả, không có cơ quan chịu trách nhiệm chuyên trách giám sát và điều hành. Nhưng ở một khía cạnh khác cũng là do các nhà đầu tư không mấy mặn mà với việc đầu tư vào lĩnh vực điện…
Sẽ có phương án điều chỉnh trong quý III này
Thủ tướng Chính phủ vừa có thông báo về tình hình thiếu điện và các giải pháp khắc phục tại công văn 203/TB-VPCP. Theo đó, yêu cầu Bộ Công thương chuẩn bị đề án và các văn bản pháp lý cần thiết cho việc hình thành thị trường phát điện cạnh tranh báo cáo Thủ tướng trong tháng 10/2010 để xem xét cho thực hiện ngay từ năm 2011. Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Công thương phải hoàn thành Quy định phương án lập, trình tự thủ tục thẩm định và ban hành giá điện theo cơ chế thị trường, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong quý III năm nay.
Hiện Bộ Công thương đang khẩn trương xây dựng đề án điều chỉnh giá điện để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành, dự kiến thực hiện trong quý III và quý IV/2010. Vấn đề bất cập ở chỗ, sẽ rất nguy hiểm nếu có cơ chế cho phép chuyển các chi phí đầu vào của giá điện vào giá bán lẻ trong khi chưa có thị trường điện để giá khâu phát điện (chiếm trên 70% giá thành điện và là khâu có biến động giá nhiều nhất) được xác lập thực sự thông qua hoạt động cạnh tranh. Khi đó giá bán lẻ điện sẽ liên tục chịu áp lực tăng, dự kiến có thể lên tới 10 - 20%/năm và sẽ ảnh hưởng nhiều tới lạm phát, tăng trưởng kinh tế và đời sống nhân dân.
Bộ Công thương cũng đưa ra tính toán, nhu cầu tiết kiệm năng lượng của nước ta hiện nay còn rất lớn. Cụ thể, tiềm năng tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp sản xuất xi măng, thép, sành sứ, đông lạnh, hàng tiêu dùng… của nước ta có thể đạt trên 20%; lĩnh vực xây dựng dân dụng, giao thông - vận tải có thể tiết kiệm tới trên 30%; khu vực sinh hoạt và hoạt động dịch vụ tiềm năng tiết kiệm năng lượng rất lớn (ước vào khoảng 25 - 30%)…
Thực tế nêu trên cho thấy, việc sử dụng tiết kiệm và hiệu quả đối với năng lượng nói chung, năng lượng điện nói riêng cần phải được thực hiện nghiêm túc, triệt để. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý nhà nước cần xây dựng chế tài để xử lý đối với tổ chức, cá nhân sử dụng lãng phí năng lượng.